Việt Nam quan tâm Tor-M2KM: Thương vụ phòng không hay bước đi hướng tới làm chủ công nghệ?
Trong khi dư luận chú ý đến thương vụ tên lửa BrahMos giữa Việt Nam và Ấn Độ, một thông tin mới từ Nga đang thu hút sự quan tâm của giới quan sát quốc phòng. Tại Triển lãm Quốc phòng Hàng hải Quốc tế Fleet-2026 ở Kronstadt, ông Vyacheslav Dzirkaln, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Almaz-Antey, xác nhận phái đoàn Việt Nam đã đàm phán và đặc biệt quan tâm đến tổ hợp phòng không mô-đun Tor-M2KM.
Tor-M2KM là phiên bản phát triển của dòng Tor, được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu quan trọng trước máy bay, trực thăng, tên lửa hành trình, bom dẫn đường và UAV. Hệ thống có khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách tới 32 km, đánh chặn trong phạm vi khoảng 1-15 km và có thể theo dõi nhiều mục tiêu cùng lúc. Thời gian triển khai chiến đấu chỉ khoảng 3 phút, phù hợp với yêu cầu phản ứng nhanh trong chiến tranh hiện đại.
Điểm đặc biệt của Tor-M2KM nằm ở thiết kế mô-đun. Toàn bộ hệ thống chiến đấu được tích hợp trong một module nặng khoảng 15 tấn, có thể lắp trên nhiều loại khung gầm, xe tải, phương tiện bánh xích, toa xe hoặc đặt cố định trên công trình và tàu chiến. Đây là khác biệt đáng kể so với các phiên bản Tor truyền thống vốn gắn với khung gầm chuyên dụng.
Với đặc điểm địa hình và yêu cầu bảo vệ các mục tiêu trải rộng trên đất liền, ven biển và hải đảo, tính cơ động và linh hoạt của Tor-M2KM có thể mang lại nhiều lợi thế cho Việt Nam. Hệ thống này cũng được đánh giá phù hợp với nhiệm vụ chống UAV, tên lửa hành trình và bảo vệ các mục tiêu chiến lược ở cự ly gần.
Tuy nhiên, một giả thuyết khác đang được giới phân tích đặt ra. Việt Nam từ lâu được cho là quan tâm đến việc phát triển năng lực tên lửa phòng không tầm trung và từng có nhiều hoạt động nghiên cứu, làm chủ công nghệ phòng không. Vì vậy, việc đặc biệt chú ý tới một hệ thống có thiết kế mô-đun như Tor-M2KM có thể không chỉ nhằm mục tiêu mua sắm đơn thuần.
Với cấu trúc tích hợp radar, máy tính điều khiển hỏa lực, hệ thống quang điện tử và bệ phóng tên lửa trong một module độc lập, Tor-M2KM có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu, tích hợp và nội địa hóa công nghệ. Dù chưa có bằng chứng chính thức cho thấy Việt Nam hướng tới mục tiêu này, khả năng tiếp cận công nghệ lõi vẫn là một yếu tố đáng chú ý.
Nếu được đưa vào biên chế, Tor-M2KM sẽ đảm nhiệm vai trò phòng không tầm ngắn, bổ sung cho các hệ thống tầm xa như S-300PMU1. Trong cấu trúc phòng thủ nhiều tầng, Tor có thể bảo vệ các sở chỉ huy, căn cứ, kho tàng, trận địa và các mục tiêu trọng yếu trước UAV, tên lửa hành trình và các mối đe dọa đường không tầm thấp.
Vì vậy, sự quan tâm của Việt Nam đối với Tor-M2KM có thể chỉ là một thương vụ mua sắm nhằm tăng cường năng lực phòng không tầm ngắn. Nhưng cũng không loại trừ khả năng đây là một bước đi trong quá trình tiếp cận và làm chủ công nghệ phòng không hiện đại.
Cho đến khi có thông tin chính thức, mọi nhận định về mục tiêu thực sự của Việt Nam vẫn chỉ dừng ở mức phân tích dựa trên các dữ kiện công khai. Tuy nhiên, việc Hà Nội đặc biệt quan tâm tới phiên bản mô-đun của Tor chắc chắn là chi tiết đáng để giới quan sát tiếp tục theo dõi.